Sağlık Bilgisi

Kızlar çocukluktan ergenliğe geçerken genellikle 9 yaş civarında adet görmeye başlar.

Adet görme, her ay rahim içini döşeyen endometriumun zamanını doldurarak dökülmesi ve az bir kanama ile rahimden vajinaya, oradan da dışarıya atılmasıdır. Rahim içini döşeyen dokunun rahim duvarından ayrılması sırasında az bir kanama oluşur, adet sırasında ortaya çıkan kanamanın nedeni budur.

Yumurtalıkta her adet döneminde bir yumurta olgunlaşır. Yumurta olgunlaşması adet kanamasının ilk günü başlar ve ortalama 14 gün sürer. Olgunlaşan yumurta dışarı adet kanamasının 12-16 günleri arasında atılır. Tüpler ise yumurta atılacağı zaman yumurtalıkların üzerine bir el gibi yapışıp vantuz gibi yumurtayı içine alır. Eğer yumurta tüp içindeyken cinsel ilişki olmuşsa, kadına geçen ve rahimden yukarıya doğru ilerleyen erkek tohum hücresi (sperm) erkekten getirdiği genetik özellikleri yumurtaya aktarır. Bu olaya döllenme denir. Döllenmiş yumurta bölüne bölüne çoğalırken, rahim kanalından rahme doğru iner ve rahim içine ulaşınca adetin ilk gününden itibaren kalınlaşan ve yumurtlamadan sonra bebeğin yerleşmesi için özel bir şekil alan rahmin iç yüzeyini döşeyen dokuya (endometrium) yerleşir. Rahim iç yüzeyini döşeyen dokudaki değişimler yumurta gelişirken ve atıldıktan sonra yumurtalıklardan salgılanan hormonların etkisi ile oluşur. Böylece yeni bir bebeğin oluşum öyküsü başlar. Döllenmiş yumurta yerleştiği anda çeperlerinde binlerce hücre bulunan su dolu küçük bir lastik top görünümündedir. Daha sonra bu yapı içindeki hücrelerden bir kısmı bebek oluşumunu sürdürürken, bir kısım hücreler de anne ile bebek arasındaki ilişkiyi sağlayan bir yapıya, halk arasında çocuk eşi denilen plasenta ya dönüşür. Eğer gebelik oluşursa çocuk eşi çıkardığı hormonlarla hem yumurtalığın işlevini üstlenir hem de rahim içini bebek için uygun ortamda tutar. Gebelik oluşmazsa çocuk eşi oluşmayacağından yumurtalığın görevini sürdürecek hormonlar da oluşmaz. Böylece rahim iç yüzeyi dokusunun beslenmesi bozulur ve adet kanaması ile atılır.
İlk adet görme yaşı bir kızdan diğerine değişir. 9 ile 16 arasında herhangi bir yaşta olabilir. Adet döngüsü, bir kanamanın başlamasından, diğer kanamanın başlangıcına kadar geçen süredir. Kişiye göre değişiklik gösterebilirse de iki adet dönemi arasındaki süre ortalama 28 gündür. 21 ile 35 gün arasındaki süreler normal kabul edilir. Bu döneme yeni giren genç kızlarda ilk 1 - 2 yılda adet düzensizlikleri olabilir. Daha sonra adetlerinin belli bir düzende olması gerekir. Kanama miktarı da kişiye göre değişiklik gösterir.

Adet dönemleri birbirini izleyerek menopoza dek sürer. Menopoz, adet kanamalarının artık olmamaya başladığı döneme verilen isimdir. Ortalama olarak 45 - 50 yaşları arasında adet görme sona erer.

Adet görme birbirinden ayrı iki organın, yumurtalığın ve dölyatağının faaliyetlerine bağlı bir süreçtir. Yumurtalığın başlıca iki görevi ; gebeliği sağlayan yumurtacıkların üretilmesi ile cinsiyet hormonlarının salgılanmasıdır.Adet sürecini tam olarak anladığımızda;döllenmeyi ve gebeliği de çözmüş oluruz:

Kadın bedeninde neler oluyor?:
. Beynin hipofiz bezi dediğimiz bölümünden, kadının yumurtlamasını sağlamak için ,yumurtalığı uyarıcı bir hormon salınır( FSH) .
.Yumurtalıkların yüzeyinde çok sayıda ve çeşitli boyutlarda küçük “kistler”(kesecikler) vardır. Bunlara yumurtalık folikülleri denir ve her biri bir yumurtacık taşır.
. Yumurtlama döneminde, ötekilerden daha büyük olan bir folikül olgunlaşmaya başlar. Yumurtalığın yüzeyinde yer alan bu folikülün çapı iki santimetre kadar büyüyebilir.
.Folikülün, olgunlaşmaya başlamasıyla yumurtalıktan salgılanan östrojen(kadınlık hormonu) de artış olur. Devamını oku…

Anadolu Sağlık Merkezi İnfertilite ve Tüp Bebek Merkezi Direktörü Op. Dr. Aytuğ Kolankaya, “Eğer adet sancısı çekiyorsanız, altta yatan sebep mutlaka araştırılmalı” diyorÇünkü öyle hastalıklar var ki, adet sancısıyla belirti veriyor ve doğurganlığı etkileyebiliyor. Bunların başında, rahmin dışında yapışıklıklara sebep olan ‘endometriozis’ geliyor

Kadınlarda en sık rastlanan çocuk sahibi olamama nedeni yumurtlama bozukluğu. Ancak Op. Dr. Aytuğ Kolankaya, bu sorunun basit ilaçlarla tedavi edilebileceğini vurguluyor. Kolankaya’nın anlattığına göre, yumurtlama bozukluğunda adet düzensizliği önemli bir belirti olabiliyor. En sık yumurtlama bozukluğu polikistik over’de gözüküyor. Şakaklar ve göbek altında sert kıl şeklinde tüylenme; yüzde akne, kilo değişiklikleri, adet düzensizliği veya hiç adet görmeme ise polikistik over’in en önemli belirtileri olarak sıralanıyor.
Bir diğer hastalık ise endometriozis… Rahmin dışında yapışıklıklara ve adetin ağrılı, sancılı görülmesine sebep olan endometriozis de doğurganlığın azalmasına yol açabiliyor. Her 100 genç kadından 7 ila 10’unda görülen endometriozis, çok sık rastlanmasına karşın çok atlanan bir hastalık. Endometriosiz’in ilerleyici bir hastalık olduğunu belirten Op. Dr. Kolankaya, bazen yumurtalıkta kistle de ortaya çıkabildiğini, bu nedenle erken dönemde teşhisinin önemli olduğunu söylüyor. Kolankaya, ebeveynleri uyararak, “Kızları adet sancısı çekiyorsa, altta yatan sebebin mutlaka araştırılması gerekiyor. Bunun çocuğun gelecekteki doğurganlığıyla ilgili olabileceği unutulmamalı” diyor.

ADET DÜZENİ NASIL OLMALI?
Adet düzensizlikleri, adet sancısı, geçirilebilecek karın içi veya vajinal iltihaplar gibi durumlar gelecekteki doğurganlık azalmasının belirtisi olabileceğinden bunların atlanmaması gerektiğine işaret eden Op. Dr. Kolankaya, kadınların adetlerinin 21-35 gün arasında olmasının normal olduğunu, eğer bu süre dengesiz şekilde gidiyorsa mutlaka kontrol ettirilmesi gerektiğini söylüyor. Adet kanamalarında dikkat edilmesi gereken bir başka noktanın ise kanama miktarı olduğunu hatırlatan Kolankaya sözlerine şöyle devam ediyor: Devamını oku…